Inleiding
Om meer te leren over hoe het Nederlandse publieke bestel zich door de jaren heen heeft ontwikkeld vindt u op deze pagina een gedetailleerde historie van de publieke omroep. Het is bijna negentig jaar geleden dat de eerste omroeppioniers vanuit Den Haag begonnen met het uitzenden van programma’s via de ether. Aangezien het televisietoestel destijds nog in de Nederlandse huiskamers ontbrak, bestond het ‘gehele’ publieke omroepbestel uit slechts twee radiozenders. Tegenwoordig is dat wel anders en is de publieke omroep niet alleen een uitgebreide geschiedenis, maar ook vijf radiozenders en drie televisienetten rijker. Daarbij wordt de landelijke zendtijd op deze platforms inmiddels onder drieëntwintig erkende omroepen onderverdeeld. Maar hoe is de huidige publieke omroep in Nederland tot stand gekomen?

1919 - 1928 Iedere zuil zijn eigen omroep
De geschiedenis van de Nederlandse omroep begint in 1919 wanneer omroeppioniers vanuit Den Haag het eerste radioprogramma de ether in sturen. Al snel zien ook groepen met een bepaalde levenovertuiging de voordelen in van het nieuwe medium. Dit resulteert, naast de oprichting van de eerste omroepen, in de verzuiling van het omroepbestel. (lees verder)

1928 - 1947 Overheidsbemoeienis
Doordat steeds meer omroepen aanspraak maken op zendtijd vaardigt de regering in 1930 het Zendtijdenbesluit uit. Hierdoor wordt het aantal uren op de zender per omroep vastgesteld. Zij mogen echter geen luistergeld vragen of reclame maken, en zijn voor hun inkomsten afhankelijk van hun leden. (lees verder)

1947 - 1962 De glorietijd van de radio en opkomst van de televisie
Wanneer radioprogramma’s zich na de Tweede Wereldoorlog meer op het grote publiek gaan richten, beleeft de populariteit van het medium een hoogtepunt. Als in 1951 de televisie haar intrede maakt, besluiten de omroepen een eigen organisatie op te richten: de Nederlandse Televisie Stichting. (lees verder)

±1962 - 1964 Concurrentie vanuit zee
In 1960 ondervindt het publieke omroepbestel voor het eerst concurrentie nadat commerciële radio- en televisiezenders Veronica en TV-Noordzee vanaf de Noordzee anuit zee gaan uitzenden. Hilversum reageert met een derde publieke radiozender en nieuwe wetgeving omtrent het uitzenden van TV-Noordzee. (lees verder)

1964 - 1969 Overgangsbestel
In 1965 biedt het Overgangsbestel uitkomst bij de concurrentie tussen de publieke en commerciële omroep. Vanaf nu kunnen nieuwe organisaties op basis van het aantal leden toetreden tot het omroepbestel. Zo ontstaat in 1969 de Nederlandse Omroep Stichting (NOS). (lees verder)

1969 - 1987 Het open bestel en zenderkleuring radio
Door de groeiende populariteit van de televisie neemt het aantal omroeporganisaties in de ether gestaag toe. De publieke radiozenders hebben anderzijds steeds meer moeite om zich duidelijk voor bepaalde doelgroepen te profileren. Daarom wordt in 1979 de zenderkleuring ingevoerd. (lees verder)

1987 - 1989 Mediawet en commerciële omroep
Met de instelling van de Mediawet in 1987 is de verzelfstandiging van de NOS een feit. Nieuw is ook het Commissariaat voor de Media, een orgaan dat erop toeziet dat omroepen de Mediawet naleven. Eind jaren tachtig melden zich bij het Commissariaat twee Nederlandse commerciële omroepen die vanuit het buitenland willen gaan uitzenden. (lees verder)

1989 - 1998 Samenwerking en nieuwkomers
Door de toenemende concurrentie in de ether lopen de reclame-inkomsten van de STER langzaam maar zeker terug. Dit resulteert in het eerste Meerjarenplan van de NOS. In het plan wordt de publieke omroepen opgedragen zich in hun programma-aanbod duidelijker te onderscheiden van het groeiende aantal commerciële omroepen. (lees verder)

1998 Netprofilering en splitsing NOS
Door middel van een duidelijke netprofilering hopen de publieke omroepen samen te komen tot een krachtig, kwalitatief hoogstaand televisie-aanbod. Als gevolg van wetswijzigingen wordt de NOS in 1998 gesplitst in twee afzonderlijke organisaties: de NOS (Nederlandse Omroep Stichting) en de NPS (Nederlandse Programma Stichting). (lees verder)

1999 – 2003: Concessiewet en nieuwe verhoudingen
In 1999 krijgt de NOS als gevolg van een aangepaste wetgeving een tienjarige concessie voor de publieke zenders en netten. Daarbij wordt in 2002, om een duidelijker onderscheid met het aanbod van de commerciële omroep te garanderen, de bestuurlijke organisatie van de NOS aangescherpt: de NOS Raad van Bestuur wordt de Publieke Omroep. (lees verder)

2003 – 2005: publieke omroep onder de loep en onder vuur
Nadat de efficiency van de publieke omroep openlijk wordt betwijfeld legt het tweede Kabinet-Balkenende hoge bezuinigingen op aan de organisatie. Ook wordt in 2004 de in de Concessiewet opgenomen visitatie van de publieke omroep voor het eerst uitgevoerd. (lees verder)